<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">2. Dukanipāto</p>

<p rend="title">1. Paṭhamavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Uttarattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">121</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Natthi <pb ed="M" n="0.0247" /><pb ed="V" n="0.0188" /><pb ed="P" n="0.0018" /> koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā;</p>

<p rend="gathalast">Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">122</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko;</p>

<p rend="gathalast">Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>

<p rend="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.</p>

<p rend="subhead">2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">123</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nayidaṃ <pb ed="T" n="0.0288" /> anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko;</p>

<p rend="gathalast">Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">124</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;</p>

<p rend="gathalast">Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.</p>

<p rend="bodytext">Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.</p>

<p rend="subhead">3. Valliyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">125</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya;</p>

<p rend="gathalast">Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">126</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure;</p>

<p rend="gathalast">Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Valliyo thero….</p>

<p rend="subhead">4. Gaṅgātīriyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">127</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tiṇṇaṃ <pb ed="M" n="0.0248" /><pb ed="V" n="0.0189" /> me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā;</p>

<p rend="gathalast">Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">128</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā;</p>

<p rend="gathalast">Tatiye antaravassamhi, tamokhandho <note>tamokkhandho (sī. syā.)</note> padālito’’ti.</p>

<p rend="centre">… Gaṅgātīriyo thero….</p>

<p rend="subhead">5. Ajinattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">129</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo;</p>

<p rend="gathalast">Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā.</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">130</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="P" n="0.0019" /> ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo;</p>

<p rend="gathalast">Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.</p>

<p rend="centre">… Ajino thero….</p>

<p rend="subhead">6. Meḷajinattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">131</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadāhaṃ <pb ed="T" n="0.0289" /> dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno;</p>

<p rend="gathalast">Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite.</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">132</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame;</p>

<p rend="gathalast">Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Meḷajino thero….</p>

<p rend="subhead">7. Rādhattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">133</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>dha. pa. 13 dhammapade</note> ‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">134</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>dha. pa. 14 dhammapade</note> ‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Rādho thero….</p>

<p rend="subhead">8. Surādhattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">135</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Khīṇā <pb ed="M" n="0.0249" /><pb ed="V" n="0.0190" /> hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā.</p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">136</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Surādho thero….</p>

<p rend="subhead">9. Gotamattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">137</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare;</p>

<p rend="gathalast">Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">138</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Gotamo thero….</p>

<p rend="subhead">10. Vasabhattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">139</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pubbe <pb ed="T" n="0.0290" /> hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare;</p>

<p rend="gathalast">Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā.</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">140</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;</p>

<p rend="gathalast">Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vasabho thero….</p>

<p rend="centre">Vaggo paṭhamo niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi;</p>

<p rend="gatha2">Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo;</p>

<p rend="gathalast">Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.</p>

<p rend="title">2. Dutiyavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Mahācundattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">141</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sussūsā <pb ed="M" n="0.0250" /><pb ed="V" n="0.0191" /><pb ed="P" n="0.0020" /> sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho.</p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">142</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Mahācundo thero….</p>

<p rend="subhead">2. Jotidāsattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">143</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ye kho te veṭhamissena <note>veghamissena (sī. syā.), ve gamissena, vekhamissena (ka.)</note>, nānattena ca kammunā;</p>

<p rend="gatha2">Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā;</p>

<p rend="gathalast">Tepi <pb ed="T" n="0.0291" /> tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati.</p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">144</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Jotidāso thero….</p>

<p rend="subhead">3. Heraññakānittheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">145</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;</p>

<p rend="gathalast">Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">146</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;</p>

<p rend="gathalast">Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.</p>

<p rend="centre">… Heraññakānitthero….</p>

<p rend="subhead">4. Somamittattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">147</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave;</p>

<p rend="gatha2">Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">148</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pavivittehi <pb ed="M" n="0.0251" /><pb ed="V" n="0.0192" /> ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;</p>

<p rend="gathalast">Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.</p>

<p rend="centre">… Somamitto thero….</p>

<p rend="subhead">5. Sabbamittattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">149</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jano janamhi sambaddho <note>sambaddho (syā. ka.)</note>, janamevassito jano;</p>

<p rend="gathalast">Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca <note>bodhiyati, bādheti ca (ka.)</note> jano janaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">150</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ko <pb ed="P" n="0.0021" /> hi tassa janenattho, janena janitena vā;</p>

<p rend="gathalast">Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā <note>bādhayitvā (ka.)</note> bahuṃ jana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Sabbamitto thero….</p>

<p rend="subhead">6. Mahākāḷattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">151</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kāḷī <pb ed="T" n="0.0292" /> itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;</p>

<p rend="gatha2">Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;</p>

<p rend="gathalast">Esā nisinnā abhisandahitvā.</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">152</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti <note>passissanti (ka.)</note>.</p>

<p rend="centre">… Mahākāḷo thero….</p>

<p rend="subhead">7. Tissattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">153</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto;</p>

<p rend="gathalast">Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca.</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">154</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.</p>

<p rend="centre">… Tisso thero….</p>

<p rend="subhead">8. Kimilattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">155</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi <pb ed="M" n="0.0252" />, sakyaputtā sahāyakā;</p>

<p rend="gathalast">Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā.</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">156</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Āraddhavīriyā <pb ed="V" n="0.0193" /> pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā;</p>

<p rend="gathalast">Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.</p>

<p rend="centre">… Kimilo <note>kimbilo (sī. syā. pī.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">9. Nandattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">157</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ayoniso <pb ed="T" n="0.0293" /> manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito.</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">158</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā;</p>

<p rend="gathalast">Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.</p>

<p rend="centre">… Nando thero….</p>

<p rend="subhead">10. Sirimattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">159</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito;</p>

<p rend="gathalast">Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito.</p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">160</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito;</p>

<p rend="gathalast">Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sirimā thero….</p>

<p rend="centre">Vaggo dutiyo niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Cundo <pb ed="P" n="0.0022" /> ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca;</p>

<p rend="gatha2">Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo <note>kimbilo (sī. syā. pī.), chandalakkhaṇānulomaṃ</note>;</p>

<p rend="gathalast">Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.</p>

<p rend="title">3. Tatiyavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Uttarattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">161</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Khandhā <pb ed="M" n="0.0253" /><pb ed="V" n="0.0194" /> mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā;</p>

<p rend="gathalast">Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo.</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">162</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sohaṃ <pb ed="T" n="0.0294" /> khandhe pariññāya, abbahitvāna <note>abbuhitvāna (ka.)</note> jāliniṃ;</p>

<p rend="gathalast">Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Uttaro thero….</p>

<p rend="subhead">2. Bhaddajittheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">163</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo;</p>

<p rend="gathalast">Tiriyaṃ soḷasubbedho <note>soḷasapabbedho (sī. aṭṭha.), soḷasabbāṇo (?)</note>, ubbhamāhu <note>uddhamāhu (sī.), uccamāhu (syā.)</note> sahassadhā.</p>

<p rend="hangnum" n="164"><hi rend="paranum">164</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;</p>

<p rend="gathalast">Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Bhaddajitthero….</p>

<p rend="subhead">3. Sobhitattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="165"><hi rend="paranum">165</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">‘‘Satimā paññavā</hi> bhikkhu, āraddhabalavīriyo;</p>

<p rend="gathalast">Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="166"><hi rend="paranum">166</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.</p>

<p rend="centre">… Sobhito thero….</p>

<p rend="subhead">4. Valliyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="167"><hi rend="paranum">167</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena, yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā;</p>

<p rend="gathalast">Karissaṃ nāvarajjhissaṃ <note>nāvarujjhissaṃ (ka. sī. ka.)</note>, passa vīriyaṃ parakkama.</p>

<p rend="hangnum" n="168"><hi rend="paranum">168</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tvañca me maggamakkhāhi, añjasaṃ amatogadhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ahaṃ monena monissaṃ, gaṅgāsotova sāgara’’nti.</p>

<p rend="centre">… Valliyo thero….</p>

<p rend="subhead">5. Vītasokattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="169"><hi rend="paranum">169</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kese <pb ed="M" n="0.0254" /><pb ed="V" n="0.0195" /> me olikhissanti, kappako upasaṅkami;</p>

<p rend="gathalast">Tato <pb ed="T" n="0.0295" /> ādāsamādāya, sarīraṃ paccavekkhisaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="170"><hi rend="paranum">170</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tuccho <pb ed="P" n="0.0023" /> kāyo adissittha, andhakāro tamo byagā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbe coḷā samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vītasoko thero….</p>

<p rend="subhead">6. Puṇṇamāsattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="171"><hi rend="paranum">171</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā;</p>

<p rend="gathalast">Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano.</p>

<p rend="hangnum" n="172"><hi rend="paranum">172</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Puṇṇamāso thero….</p>

<p rend="subhead">7. Nandakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="173"><hi rend="paranum">173</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati;</p>

<p rend="gathalast">Bhiyyo laddāna saṃvegaṃ, adīno vahate dhuraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="174"><hi rend="paranum">174</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ājānīyaṃ maṃ dhāretha, puttaṃ buddhassa orasa’’nti.</p>

<p rend="centre">… Nandako thero….</p>

<p rend="subhead">8. Bharatattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="175"><hi rend="paranum">175</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā.</p>

<p rend="hangnum" n="176"><hi rend="paranum">176</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni;</p>

<p rend="gathalast">So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Bharato thero….</p>

<p rend="subhead">9. Bhāradvājattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="177"><hi rend="paranum">177</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nadanti <pb ed="T" n="0.0296" /><pb ed="M" n="0.0255" /><pb ed="V" n="0.0196" /> evaṃ sappaññā, sīhāva girigabbhare;</p>

<p rend="gathalast">Vīrā vijitasaṅgāmā, jetvā māraṃ savāhaniṃ <note>savāhanaṃ (bahūsu)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="178"><hi rend="paranum">178</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Satthā ca pariciṇṇo me, dhammo saṅgho ca pūjito;</p>

<p rend="gathalast">Ahañca vitto sumano, puttaṃ disvā anāsava’’nti.</p>

<p rend="centre">… Bhāradvājo thero….</p>

<p rend="subhead">10. Kaṇhadinnattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="179"><hi rend="paranum">179</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Upāsitā sappurisā, sutā dhammā abhiṇhaso;</p>

<p rend="gathalast">Sutvāna paṭipajjissaṃ, añjasaṃ amatogadhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="180"><hi rend="paranum">180</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhavarāgahatassa me sato, bhavarāgo puna me na vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Na cāhu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Kaṇhadinno thero….</p>

<p rend="centre">Vaggo tatiyo niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi;</p>

<p rend="gatha2">Vītasoko ca yo thero, puṇṇamāso ca nandako;</p>

<p rend="gathalast">Bharato bhāradvājo ca, kaṇhadinno mahāmunīti.</p>

<p rend="title">4. Catutthavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Migasirattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="181"><hi rend="paranum">181</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yato <pb ed="P" n="0.0024" /> ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane;</p>

<p rend="gathalast">Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="182"><hi rend="paranum">182</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Brahmuno <pb ed="T" n="0.0297" /><pb ed="V" n="0.0197" /> pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me;</p>

<p rend="gathalast">Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Migasiro thero….</p>

<p rend="subhead">2. Sivakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="183"><hi rend="paranum">183</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aniccāni <pb ed="M" n="0.0256" /> gahakāni, tattha tattha punappunaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Gahakāraṃ <note>gahakārakaṃ (sī. pī.)</note> gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="184"><hi rend="paranum">184</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;</p>

<p rend="gatha2">Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā <note>thūṇirā (pī. ka.), dhuṇirā (syā.)</note> ca vidālitā <note>padālitā (sī. syā.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sivako <note>sīvako (sī.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">3. Upavāṇattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="185"><hi rend="paranum">185</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhito <note>… bādhito (ka.)</note> muni;</p>

<p rend="gathalast">Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.</p>

<p rend="hangnum" n="186"><hi rend="paranum">186</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ <note>pūjanīyānaṃ (sī.)</note>, sakkareyyāna sakkato;</p>

<p rend="gathalast">Apacitopaceyyānaṃ <note>apacanīyānaṃ (sī.), apacineyyānaṃ (syā.)</note>, tassa icchāmi hātave’’ti.</p>

<p rend="centre">… Upavāṇo thero….</p>

<p rend="subhead">4. Isidinnattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="187"><hi rend="paranum">187</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā, kāmā aniccā iti bhāsamānā;</p>

<p rend="gathalast">Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca te apekkhā.</p>

<p rend="hangnum" n="188"><hi rend="paranum">188</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ, kāmā <pb ed="T" n="0.0298" /> aniccā iti cāpi āhu;</p>

<p rend="gathalast">Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ, tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Isidinno thero….</p>

<p rend="subhead">5. Sambulakaccānattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="189"><hi rend="paranum">189</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Devo <pb ed="M" n="0.0257" /> ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati,</p>

<p rend="gatha2">Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi;</p>

<p rend="gatha3">Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato,</p>

<p rend="gathalast">Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.</p>

<p rend="hangnum" n="190"><hi rend="paranum">190</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammatā <pb ed="V" n="0.0198" /> mamasā yassa me, ekakassa bherave bile;</p>

<p rend="gathalast">Viharato natthi bhayaṃ vā, chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sambulakaccāno <note>sambahulakaccāno (ka.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">6. Nitakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="191"><hi rend="paranum">191</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>udā. 34 udānepi</note> ‘‘Kassa <pb ed="P" n="0.0025" /> selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;</p>

<p rend="gatha2">Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;</p>

<p rend="gathalast">Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessati.</p>

<p rend="hangnum" n="192"><hi rend="paranum">192</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mama selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;</p>

<p rend="gatha2">Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati;</p>

<p rend="gathalast">Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto maṃ dukkhamessatī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Nitako <note>khitako (sī. syā.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">7. Soṇapoṭiriyattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="193"><hi rend="paranum">193</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na tāva supituṃ hoti, ratti nakkhattamālinī;</p>

<p rend="gathalast">Paṭijaggitumevesā, ratti hoti vijānatā.</p>

<p rend="hangnum" n="194"><hi rend="paranum">194</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Hatthikkhandhāvapatitaṃ <pb ed="T" n="0.0299" />, kuñjaro ce anukkame;</p>

<p rend="gathalast">Saṅgāme me mataṃ seyyo, yañce jīve parājito’’ti.</p>

<p rend="centre">… Soṇo poṭiriyo <note>selissariyo (sī.), poṭṭiriyaputto (syā.)</note> thero ….</p>

<p rend="subhead">8. Nisabhattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="195"><hi rend="paranum">195</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pañca <pb ed="M" n="0.0258" /> kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame;</p>

<p rend="gathalast">Saddhāya gharā nikkhamma, dukkhassantakaro bhave.</p>

<p rend="hangnum" n="196"><hi rend="paranum">196</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.</p>

<p rend="centre">… Nisabho thero….</p>

<p rend="subhead">9. Usabhattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="197"><hi rend="paranum">197</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ambapallavasaṅkāsaṃ, aṃse katvāna cīvaraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Nisinno hatthigīvāyaṃ, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="198"><hi rend="paranum">198</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Hatthikkhandhato <pb ed="V" n="0.0199" /> oruyha, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;</p>

<p rend="gathalast">Sohaṃ ditto tadā santo, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Usabho thero….</p>

<p rend="subhead">10. Kappaṭakurattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="199"><hi rend="paranum">199</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro, acchāya atibharitāya <note>atibhariyāya (sī. ka.), accaṃ bharāya (syā.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto <note>dhammakaṭapatto (syā. ka. aṭṭha.), dhammakaṭamaggo (sī. aṭṭha.)</note>, katapadaṃ jhānāni ocetuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="200"><hi rend="paranum">200</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mā <pb ed="P" n="0.0026" /> kho tvaṃ kappaṭa pacālesi, mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Na <pb ed="T" n="0.0300" /> hi <note>na vā (ka.)</note> tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi, saṅghamajjhamhi pacalāyamānoti.</p>

<p rend="centre">… Kappaṭakuro thero….</p>

<p rend="centre">Vaggo catuttho niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Migasiro <pb ed="M" n="0.0259" /> sivako ca, upavāno ca paṇḍito;</p>

<p rend="gatha2">Isidinno ca kaccāno, nitako ca mahāvasī;</p>

<p rend="gathalast">Poṭiriyaputto nisabho, usabho kappaṭakuroti.</p>

<p rend="title">5. Pañcamavaggo</p>

<p rend="subhead">1. Kumārakassapattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="201"><hi rend="paranum">201</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aho buddhā aho dhammā, aho no satthu sampadā;</p>

<p rend="gathalast">Yattha etādisaṃ dhammaṃ, sāvako sacchikāhi’’ti.</p>

<p rend="hangnum" n="202"><hi rend="paranum">202</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Asaṅkheyyesu kappesu, sakkāyādhigatā ahū;</p>

<p rend="gatha2">Tesamayaṃ pacchimako, carimoyaṃ samussayo;</p>

<p rend="gathalast">Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Kumārakassapo thero….</p>

<p rend="subhead">2. Dhammapālattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="203"><hi rend="paranum">203</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="V" n="0.0200" /> have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;</p>

<p rend="gathalast">Jāgaro sa hi suttesu <note>patisuttesu (sī. ka.)</note>, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="204"><hi rend="paranum">204</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tasmā <pb ed="T" n="0.0301" /> saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.</p>

<p rend="centre">… Dhammapālo thero….</p>

<p rend="subhead">3. Brahmālittheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="205"><hi rend="paranum">205</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;</p>

<p rend="gathalast">Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi kassa <note>tassa (bahūsu)</note> pihayanti tādino’’ti.</p>

<p rend="hangnum" n="206"><hi rend="paranum">206</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>dha. pa. 94 dhammapadepi</note> ‘‘Mayhindriyāni <pb ed="M" n="0.0260" /> samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;</p>

<p rend="gathalast">Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi mayhaṃ pihayanti tādino’’ti.</p>

<p rend="centre">… Brahmāli thero….</p>

<p rend="subhead">4. Mogharājattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="207"><hi rend="paranum">207</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Chavipāpaka <pb ed="P" n="0.0027" /> cittabhaddaka, mogharāja satataṃ samāhito;</p>

<p rend="gathalast">Hemantikasītakālarattiyo <note>hemantikakālarattiyo (ka.)</note>, bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="208"><hi rend="paranum">208</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sampannasassā magadhā, kevalā iti me sutaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukhajīvino’’ti.</p>

<p rend="centre">… Mogharājā thero….</p>

<p rend="subhead">5. Visākhapañcālaputtattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="209"><hi rend="paranum">209</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe pāragataṃ na eraye;</p>

<p rend="gathalast">Na <pb ed="T" n="0.0302" /> cattavaṇṇaṃ parisāsu byāhare, anuddhato sammitabhāṇi subbato.</p>

<p rend="hangnum" n="210"><hi rend="paranum">210</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā;</p>

<p rend="gathalast">Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.</p>

<p rend="centre">… Visākho pañcālaputto thero ….</p>

<p rend="subhead">6. Cūḷakattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="211"><hi rend="paranum">211</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nadanti <pb ed="V" n="0.0201" /> morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjino;</p>

<p rend="gathalast">Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ, subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="212"><hi rend="paranum">212</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sukallarūpo <pb ed="M" n="0.0261" /> sumanassa jhāyataṃ <note>jhāyitaṃ (syā. ka.)</note>, sunikkamo sādhu subuddhasāsane;</p>

<p rend="gathalast">Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ, phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ pada’’nti.</p>

<p rend="centre">… Cūḷako <note>cūlako (sī. aṭṭha.)</note> thero….</p>

<p rend="subhead">7. Anūpamattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="213"><hi rend="paranum">213</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nandamānāgataṃ cittaṃ, sūlamāropamānakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tena teneva vajasi, yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="214"><hi rend="paranum">214</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi, taṃ brūmi cittadubbhakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Satthā te dullabho laddho, mānatthe maṃ niyojayī’’ti.</p>

<p rend="centre">… Anūpamo thero….</p>

<p rend="subhead">8. Vajjitattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="215"><hi rend="paranum">215</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saṃsaraṃ <pb ed="T" n="0.0303" /> dīghamaddhānaṃ, gatīsu parivattisaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Apassaṃ ariyasaccāni, andhabhūto <note>andhībhūto (ka.)</note> puthujjano.</p>

<p rend="hangnum" n="216"><hi rend="paranum">216</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tassa <pb ed="P" n="0.0028" /> me appamattassa, saṃsārā vinaḷīkatā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbā gatī samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Vajjito thero….</p>

<p rend="subhead">9. Sandhitattheragāthā</p>

<p rend="hangnum" n="217"><hi rend="paranum">217</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape;</p>

<p rend="gathalast">Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ <note>alabhiṃ haṃ (ka.)</note> patissato.</p>

<p rend="hangnum" n="218"><hi rend="paranum">218</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā;</p>

<p rend="gathalast">Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo’’ti.</p>

<p rend="centre">… Sandhito thero….</p>

<p rend="centre">Vaggo pañcamo niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ <pb ed="V" n="0.0202" /> –</p>

<p rend="gatha1">Kumārakassapo <pb ed="M" n="0.0262" /> thero, dhammapālo ca brahmāli;</p>

<p rend="gatha2">Mogharājā visākho ca, cūḷako ca anūpamo;</p>

<p rend="gathalast">Vajjito sandhito thero, kilesarajavāhanoti.</p>

<p rend="centre">Dukanipāto niṭṭhito.</p>

<p rend="bodytext">Tatruddānaṃ –</p>

<p rend="gatha2">Gāthādukanipātamhi, navuti ceva aṭṭha ca;</p>

<p rend="gathalast">Therā ekūnapaññāsaṃ, bhāsitā nayakovidāti.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
